Class I

​ATPL og CPL

Allir atvinnu- og þyrfluflugmenn þurfa að hafa gilt Class I skírteini við vinnu. Þetta skírteini er með stífustu heilsufarskröfurnar. Sá sem er með Class I heilbrigðisvottorð skal vera andlega og líkamlega heilbrigður til að starfa sem atvinnu- og þyrluflugmenn.

Class II

PPL

Þeir sem vilja fljúga sem einkaflugmenn þurfa að hafa gilt Class II skírteini. Sá sem er með Class II heilbrigðisvottorð skal vera andlega og líkamlega heilbrigður til að fljúga sem einkaflugmaður. Einnig þurfa flugnemar að hafa gilda Class II skoðun til að fljúga sólóflug.

Class III

ATC

Flugumferðastjórar þurfa að hafa gilt Class III vottorð til að mega starfa. Class II skoðun er sambærileg þeirri sem framkvæmd er í Class I enda gerðar sömu kröfur til andlegs og líkamlegs heilbrigðis.

Flugfreyjur & þjónar

​Cabin crew

Heilbrigðisskoðanir fyrir flugfreyjur og flugþjóna ( cabin crew / öryggis- og þjónustuliðar) sem sinna öryggi og þjónustu við farþegar um borð á meðan fartíma stendur.  

Heilbrigðisskoðun flugliða felur í sér mat á andlegu og líkamlegu heilbrigði umsækjanda þ.m.t. blóðþrýstingsmælingu, heyrnarprófi, þvagprufu og hjartalínuriti.  

Þjónustu og öryggisliðar skulu vera andlega og líkamlega heilbrigðir til að geta sinnt störfum sínum af fullu öryggi.

Fjölmörg veikindi og lyf hafa áhrif á það hvort viðkomandi standist skoðun og því mikilvægt að heilbrigðisskýrsla sé rétt útfyllt. Dæmi um lyf sem koma í veg fyrir að heilbrigðisvottorð sé gefið út eru lyf til meðhöndlunar á kvíða- og þunglyndi og öll hugbreytandi lyf m.a. ADHD lyf. 

Umsækjandi skal fylla út heilbrigðisskýrslu þar sem greina skal frá öllum núverandi og fyrri veikindum auk lyfjasögu. Gefi umsækjandi rangar eða villandi upplýsingar í sambandi við umsóknina, eða ónógar upplýsingar varðandi sjúkrasögu, geta flugmálayfirvöld neitað um eða dregið til baka heilbrigðisvottorð sem þegar hefur verið gefið út. Auk þess kunna að eiga við önnur viðurlög skv. landslögum.

Endanleg ákvörðun um hæfi umsækjenda er í höndum fluglæknis. 

Hvað þarf ég að hafa meðferðis í skoðun?

• ​Mikilvægt er að hafa með sér gild persónuskilríki – vegabréf eða ökuskírteini.
• Síðasta heilbrigðisvottorð – Þar kemur fram hvenær síðustu rannsóknir voru gerðar auk gildistíma og hvort einhverjar takmarkanir séu til staðar.
• Upplýsingar um lyfjanotkun. Hvaða lyf viðkomandi er að taka, ef einhver, og upplýsingar um skammta.
• Gleraugu eða linsur sem viðkomandi notar. Gera þarf sjónmælingu hjá þeim sem nota gleraugu eða linsur að staðaldri. Framkvæmt hjá okkur í Vinnuvernd.
• Heiti á heilbrigðisstofnun og lækni ef viðkomandi hefur verið til meðferðar frá síðustu skoðun.

Hvað er skoðað?

Heilbrigðisskoðun er ítarleg skoðun sem framkvæmd er af fluglækni og hjúkrunarfræðingi. Hvaða rannsóknir eru gerðar fer eftir tegund heilbrigðisskírteinis auk aldurs viðkomandi. Einnig getur þurft að framkvæma fleiri sérhæfðar rannsóknir ef læknir telur ástæðu til.

Hér er yfirlit yfir þau atriði sem eru skoðuð en mismunandi kröfur geta verið milli einstakra þátta í heilbrigðisskoðunum Class I-III.

• Almenn heilsufarssaga
• Sjón (fjarsýni, nærsýni, linsur, augnaðgerðir, litblinda, augnvirkni)
• Líkamleg skoðun (lungu, hjarta, blóðþrýstingur, kviður, útlimir og taugakerfi)
• Heyrnarmæling
• Hjartalínurit (EKG)
• Lungnastarfsemi (spirometria)
• Blóðrauði
  
• Kólesteról
• Þvagsýni

Flugnemar

Þeir sem hefja flugnám verða að vera með Class II heilbrigðisvottorð áður en farið er í fyrsta einliðaflugið (sólóflugið).
Mælt er með að allir sem hafa hug á áframhaldandi námi verði sér út um heilbrigðisvottorð áður en haldið er áfram í námi með tilheyrandi kostnaði.
Flugnemar skulu ávallt hafa heilbrigðisvottorð með sér, en heilbrigðisvottorð er hluti af skírteinum flugmanna. Án þess má flugmaður ekki fljúga.

Gildistími

Þú getur komið í endurnýjun á heilbrigðisvottorði allt að 45 dögum áður en núverandi skírteini rennur út án þess að gildistími þess breytist.

Class I

• Gildir í 12 mánuði fyrir atvinnuflugmenn í einstjórnarloftförum til 40 ára aldurs, eftir það til 6 mánaða.
• Gildir í 12 mánuði fyrir atvinnuflugmenn í fjölstjórnarloftförum til 60 ára aldurs, eftir það til 6 mánaða.

Class II

• Gildir í 60 mánuði til 40 ára aldurs.
• Gildir í 24 mánuði milli 40 – 50 ára aldurs.
• Gildir í 12 mánuði fyrir 50 + aldur.
  
  

Class III

• Gildir í 24 mánuði til 40 ára aldurs.
• Gildir í 12 mánuði fyrir 40 + aldur.
  
  

Flugliðar

• Gildir í 60 mánuði (5 ár) óháð aldri.

Tenglar á hagnýtar síður

Flug | Samgöngustofa

AMC/GM to Regulation (EU) No 1178/2011 — Initial issue |
DECISION No 2011/015/R

 
Acceptable Means of Compliance (AMC) and Guidance Material (GM) |

Lyfjanotkun hjá flugmönnum

Flugmenn þurfa eins og aðrir að nota lyf til skemmri eða lengri tíma. Áður fyrr voru fleiri lyf bönnuð en síðan hefur verið sýnt fram á að mörg þeirra hafa ekki áhrif á flugöryggi. Þegar byrjað er að taka lyf er rétt að huga að undirliggjandi vandamáli og skoða hvort það geti haft áhrif á hæfni flugmanns. 

Oft er það sjálfur sjúkdómurinn sem gerir það að verkum að flugmaður megi ekki fljúga frekar en lyfin. Sumir sjúkdómar hafa lítil áhrif á jörðu niðri en geta haft veruleg áhrif í mikilli hæð.Taka þarf tillit til verkana og aukaverkana lyfja og rétt að hafa í huga að sumar aukaverkanir geta komið seint fram. Almenna reglan er að bíða með að fljúga í 2 vikur þegar byrjað er að taka lyf eða skammtur aukinnn en sum lyf krefjast lengri tíma. Mikilvægt að flugmenn leiti sér upplýsinga hjá fluglækni um hvort lyf sé leyft. Stundum þarf að setja inn takmörkun í heilbrigðisskírteini ef flugmaður tekur ákveðnar tegundir af lyfjum.Af þeim lyfjum sem ekki eru leyfð er algengast að þau hafi áhrif á miðtaugakerfið eða ósjálfráða kerfið. Einnig geta þau haft áhrif á ákveðin skynfæri eða valdið eitrunaráhrifum í líffærum.

Hér að neðan eru upplýsingar um helstu lyfjaflokka:

• Háþrýstingslyf: Til er fimm meginflokkar blóðþrýstingslyfja sem eru leyfðir. Mikilvægt að viðkomandi sé í eftirliti m.a þar sem sum lyfjanna geta valdið ójafnvægi í saltbúskap. Í undantekningartilfellum eru notuð önnur lyf sem er bönnuð t.d af flokki alfablokkera.

• Sýklalyf: Ef flugmaður þarf að nota sýklalyf er hann með einhverja sýkingu og þannig líklegt að hann eigi ekki að fljúga. Stundum eru sýklalyf notuð í langan tíma og þarf þá að meta hvert tilfelli Malaríulyf eru notuð í fyrirbyggjandi tilgangi og eru flest þeirra leyfð en eitt þeirra Lariam, hefur áhrif á miðtaugakerfið og er óheimilt að nota.

• Verkjalyf: Vægari verkjalyf eins og paracetamól og NSAID (Voltaren, Ibúfen) eru leyfð. Langtímanotkun eða háir skammtar geta aftur á móti haft alvarlegar aukaverkanir. Sterkari lyf eins og kódin og morfínlyf hafa áhrif á miðtaugakerfið og eru bönnuð.

• Sykursýkislyf: Insúlín er bannað. Lyf sem eru notuð við týpu 2 sykursýki eru af nokkrum gerðum og geta sum valdið sykurfalli og eru því ekki leyfð. Sum lyf eru leyfð sem eina lyf en ekki með öðrum lyfjum. Mikilvægt að flugmenn með sykursýki séu í eftirliti enda er sykursýki sterkur áhættuþáttur fyrir hjarta og æðasjúkdómum.

• Astmalyf: Eru flest leyfð til að halda niðri einkennum. Mikilvægt að benda á að sterar til inntöku eru ekki leyfðir. Hóstalyf eru ekki leyfð.

• Geðlyf: Í raun eru geðlyf bönnuð enda virka þau í gegnum miðtaugakerfið og oft með óæskilegar aukaverkanir fyrir flugmenn. Í undantekningartilfellum eru þunglyndislyf af flokki svonefndra SSRI lyfja leyfð til að varna því að sjúkdómur taki sig upp að nýju. Öll lyf við athyglisbresti eru bönnuð.

• Svefnlyf: Eru leyfð vegna tilfallandi vandamála en gæta þarf að því að áhrifin séu farin áður en flogið er að nýju. Velja skal lyf með stuttan helmingunartíma t.d Imovane ef lyf er notað nóttina fyrir flug. Miðað skal við að taka slíkt lyf a.m.k 8 klst fyrir flug. Skoða þarf undirliggjandi ástæður við langvarandi svefnleysi.

• Ofnæmislyf: Sum þessara lyfja geta valdið syfju og á það við um eldri gerðir þessara lyfja sem eru sjaldan notuð. Dæmi um nýjari tegundir sem eru leyfðar eru t.d Clarityn, Loritín og Telfast. Rétt að benda á að þessi lyf finnast líka í öðru lyfjaformi en töflum t.d nefúði og augndropar.

• Meltingafæralyf: Lyf við magabólgum og bakflæði eru leyfð en mikilvægt að baki notkun liggi rétt greining.

• Reykingalyf: Lyf til að hætta reykingum hafa áhrif á miðtaugakerfið og eru ekki leyfð. Nikótín er leyft þegar það er notað til að hætta að reykja.

• Hormónalyf: Eru leyfð en auka hættu á blóðtöppum og mikilvægt að skoða aðra áhættuþætti áður en byrjað er á slíkum lyfjum. Áhætta á blóðtöppum eykst fyrst og fremst í flugum yfir 8 klst. Mikilvægt að drekka vel og hreyfa sig reglulega í þannig flugum.

• Lyf við stækkuðum blöðruhálskirtli: Aðallega tveir lyfjaflokkar sem eru notaðir og eru báðir leyfðir. Gæta þarf varúðar með sértæka alfa 1 blokkera t.d Tamsulin þar sem þeir geta valdið blóðþrýstingsfalli, sérstaklega ef viðkomandi tekur líka blóðþrýstingslyf. Hinn lyfjaflokkurinn 5 alfa reductasa blokker t.d Fínól hefur færri aukaverkanir. 

Grein og samantekt gerð af Atla Einarssyni, fluglækni Vinnuverndar

Kransæðasjúkdómar

 Kransæðasjúkdómar eru meðal algengustu sjúkdóma sem hrjá fólk og dánartíðni vegna þeirra á heimsvísu er há. Tíðni sjúkdómsins eykst með aldri og hann er fátíður hjá yngra fólki en þó er þekkt að ungt fólk fái sjúkdóminn og þá oftast þegar um marga áhættuþætti er að ræða. Helstu áhættuþættir eru ættarsaga þ.e einhver náinn ættingi hefur fengið sjúkdóminn fyrir 65 ára aldur, hár blóðþrýstingur, hátt kólesteról, reykingar og sykursýki. 

Það hafa orðið miklar framfarir í meðhöndlun sjúkdómsins á síðustu árum. Það gilda ákveðnar reglur um kransæðasjúkdóm hjá flugmönnum og mikilvægt að flugmenn láti fluglækni vita ef þeir greinast. Kransæðaþrengingar mega ekki fara yfir 30 % í vi.höfuðstofni og upptökum vi kransæðar. Annarsstaðar mega þrengingar ekki fara yfir 50% en þó mega slíkar þrengingar ekki vera nema á tveimur stöðum. 

Hafi flugmaður lagst inn á sjúkrahús vegna kransæðastíflu er hann frá vinnu í 6 mánuði. Að þeim tíma liðnum þarf að fara fram ýmsar rannsóknir til að meta ástand hjartans áður en hann kemst aftur í flug. Þær rannsóknir eru:

• Áreynslupróf 
• Hjartaómun 
• Stundum frekari rannsóknir t.d sólarhringshjartalínurit. 

Stundum eru settar tímabundnar eða varanlegar takmarkanir í heilbrigðisvottorð. Þeir sem fara í kransæðavíkkun eru frá í 6 mánuði m.a þar sem hætta á endurþrengingu er mest fyrstu mánuðina. Það er gerð krafa um að ekki hafi orðið nein marktæk skerðing á starfsemi hjartavöðvans og eins og hjá öllum mikilvægt að enduropna sem fyrst kransæð sem hefur lokast. 

Fjölmörg lyf eru notuð til að hægja á framgangi sjúkdómsins og oft þarf að nota nokkrar tegundir. Það eru lyf sem lækka blóðþrýsting, kólesteróllækkandi lyf og blóðþynnandi lyf. Þurfi flugmaður að fara á lyfjameðferð er almenna reglan sú að viðkomandi fljúgi ekki fyrstu 2-3 vikurnar til að sjá hvort lyfjameðferðin þolist vel. Einnig er rétt að benda á að ekki eru öll lyf samþykkt til notkunar hjá flugmönnum og rétt fyrir flugmann að sannreyna hvort lyf séu leyfð. 

Það er mikilvægt fyrir flugmenn eins og aðra að þekkja sína áhættuþætti til að geta brugðist við. Ættarsaga á liggja fyrir í flestum tilfellum og einföld blóðprufa getur sagt fyrir um kólesteról og sykur. Blóðþrýstingsmælingu er einfalt að taka og reykingasaga er þekkt ef hún er til staðar. Það er hægt að setja sín gildi inn í ýmsar áhættureiknivélar sem finnast á netinu til að reikna út sína áhættu. 

Einkenni kransæðasjúkdóms geta verið margvísleg. Klassísku einkennin eru brjóstverkir sem koma við áreynslu og hverfa í hvíld. Fólk lýsir verknum oft sem þyngslum eða sviðaverk sem getur leitt út í vi hendi en stundum upp í kjálka eða aftur í bak. Stundum eru einkenni þó öðruvísi og í 20-30 % tilfella kransæðastíflu er um þögult hjartadrep að ræða þ.e að annaðhvort voru ekki nein einkenni eða einkenni sem viðkomandi tengdi ekki við kransæðastíflu. Einstaklingar sem eru með marga áhættuþætti og finna fyrir einhverjum slíkum einkennum geta leitað til síns heimilislæknis eða hjartalæknis sem geta þá metið hvort ástæða sé til frekari rannsókna. 

Grein og samantekt gerð af Atla Einarssyni, fluglækni Vinnuverndar

Þungun

Það er mismunandi milli starfstétta í flugi hversu lengi má starfa á meðgöngu.  Sá tími miðast einnig við að um eðlilega meðgöngu sé að ræða.  

Ýmis atriði geta komið upp sem gera það að verkum að hætta þurfi fyrr starfi. 

• Fyrirsæt fylgja (placenta previa) er eitt þeirra atriða en lega fylgju er skoðuð í 20 vikna ómskoðun. 
• Önnur atriði eins og hækkaður blóðþrýstingur, blóðleysi, sykursýki, ógleði og grindargliðnun eru atriði þar sem konum  er stundum ráðlagt af ljósmóður/lækni í mæðravernd að hætta að vinna.
• Meðgönguógleði er algengust milli 6. og 16. viku meðgöngu en varir stundum lengur og í ákveðnum tilfellum er ráðlögð lyfjameðferð.  Við mat á einkennum, alvarleika og meðferð er stuðst við PUQE skala. Mörgum konum er boðið að prófa lyf eins og Omeprazol og er það lyf leyft. Við miðlungs og slæm einkenni er ráðlögð meðferð með ógleðilyfjum, en þau lyf eru með óæskilegum aukaverkunum og ekki leyfð við störf um borð, auk þess sem konum sem falla í þennan hóp er ráðlagt að taka frí frá vinnu.

Flugfreyjur geta unnið út 16. viku meðgöngu ef ekki koma upp neinir alvarlegir fylgikvillar meðgöngunanr. 

Einkaflugmenn fljúga  út 26. viku meðgöngu ef enginn vandamál koma upp. 

Atvinnuflugmenn geta unnið til loka 26. viku en þurfa að hitta fluglækni sem metur hvort viðkomandi sé hæfur og gefur út heilbrigðisskírteini með OML takmörkun  (multi crew license) skv. MED.B.045 (b) (2) . Flugmaður þarf síðan að hitta fluglækni eftir fæðingu til að láta taka út OML takmörkun. 

Flugumferðarstjórar geta unnið til loka 34. viku en þeir þurfa að hitta fluglækni sem metur hvort viðkomandi sé hæfur til starfa og gefur þá út skírteini með gildistíma fram að lokum 34. viku meðgöngu.  Eftir að viðkomandi hefur náð sér að fullu þarf  flugumferðarstjóri að endurnýja heilbrigðisskírteini hjá fluglækni sbr. ATCO.MED.B.045 

Grein og samantekt gerð af Atla Einarssyni, fluglækni Vinnuverndar

Blóðtappar í bláæðum

Tíðni blóðtappa í bláæðum er um 2-3/1000 á ári en hún hækkar með aldri einstaklinga. Það er ekki munur milli kynja en í yngri aldurshópum er blóðtappi algengari meðal kvenna m.a. vegna hormónalyfja og meðgöngu. Það er langalgengast að blóðtappar myndist í djúpum bláæðum í neðri útlimum þótt þeir geti myndast annarsstaðar. Alvarlegasti fylgikvilli blóðtappa er að hann losni frá æðum í fótum og berist til lungna en það getur verið lífshættulegt.

• Orsakir blóðtappa eru margar en það getur verið um að ræða aukna storkutilhneigingu eða utanaðkomandi þætti.

Það eru til nokkrir meðfæddir sjúkdómar þar sem um aukna hættu á blóðtappa er að ræða:

• Faktor V Leiden er genagalli á storkuþætti 5.
• Prothrombin genagalli.
• Skortur á prótínum sem koma í veg fyrir storknum (antithrombin, prótín C, prótín S).
• Hækkun á ýmsum þáttum sem auka storku (homcystein, fibrinogen, storkuþættir 8, 9 og 11).
• Galli í kerfinu sem á að leysa upp blóðtappa.

Aðrir þættir sem auka hættu á blóðtappa:

• Hreyfingaleysi en þar sem blóð er ekki á hreyfingu hefur það tilhneigingu til að storkna. Algengt við rúmlegu vegna veikinda en einnig við gifsmeðferð og löng ferðalög.
• Krabbamein og meðferð þess.
• Skemmd á æðum eins og við slys og skurðaðgerðir.
• Hormónameðferð, m.a. eykur getnaðarvarnarpillan líkur á blóðtappa. Til eru mismunandi  gerðir getnaðarvarnapilla eftir innihaldi hormóna og hvort um samsetta pillu sé að ræða. Það eru mismunandi aukaverkanir m.a. er tíðni blóðtappa breytileg eftir tegundum. Það er því mikilvægt að velja rétta tegund ef viðkomandi hefur aðra áhættuþætti blóðtappa.
• Meðganga eykur líkur á blóðtappa 5-10 sinnum. Á meðgöngunni verður aukning á prótínum sem stuðla að blóðstorknun og minnkun á prótínum sem leysa upp blóðtappa. Einnig þrýstir stækkandi leg á bláæðar í mjaðmagrind sem eykur hættuna á blóðtappa. Flugmenn geta flogið til enda 26 viku meðgöngu en með takmörkun um fjölstjórnarför (multi crew limitation). Flugfreyjur geta unnið til loka 16 viku.
• Offita.
• Reykingar auka líkur m.a vegna aukningar á storkuþáttum.
• Fyrri saga um blóðtappa.

Hætta á blóðtöppum eykst eftir því hve marga áhættuþætti viðkomandi einstaklingur hefur.  Sýnt hefur fram á að flugferðir auka aðeins storkutilhneigingu en aðallega við lengri ferðir þ.e. 8 klst eða lengur. Í slíkum ferðum er því mikilvægt að hreyfa sig reglulega og drekka vel. Ef flugmenn hafa einnig aðra áhættuþætti þarf að taka þá inn í myndina. Sérstaklega þarf að meta hvort flugmenn eigi að taka hormónalyf.

• Einkenni blóðtappa eru bólga og verkir í útlim þar sem blóðtappi myndast.
• Við blóðtappa í lungum verður viðkomandi móður og fær hraðan hjartslátt.
• Greining er gerð með blóð og myndrannsóknum.

 Við stóra lungnatappa er stundum  gefin segaleysandi lyf beint í lugnaslagæð og við lífshættulegt ástand getur þurft að gera skurðaðgerð til að fjarlægja blóðtappa.

Meðferð við blóðtappa er blóðþynning sem getur í sjálfu sér líka verið hættuleg m.t.t. blæðinga. Áður fyrr var Kóvarmeðferð notuð en þá þurfti að mæla virkni þess reglulega í blóði auk þess sem hætta var á að um um van eða ofþynningu yrði að ræða. Slík þynning krafðist þess að flugmenn yrðu frá vinnu í 6 mánuði og að mælingar væru innan meðferðarmarka.

Undanfarin ár hafa ný blóðþynningarlyf komið fram og helsti ávinningur þeirra er að hætta á van eða ofþynningu er ekki til staðar og ekki þarf að mæla virkni þess reglulega í blóði. Dæmi um þessi lyf sem eru seld á Íslandi eru Pradaxa, Xarelto,Eliquis og Lixiana. Miðað er við að viðkomandi sé frá vinnu í 3 mánuði. 

Grein og samantekt gerð af Atla Einarssyni, fluglækni Vinnuverndar

Takmarkanir í heilbrigðisskírteini flugmanna

Þegar flugmenn uppfylla ekki heilbrigðiskröfur er samt sem áður hægt að gefa út heilbrigðisskírteini en þá eru settar inn skvokallaðar takmarkanir. Takmarkanir geta falist í því að sett eru skilyrði um að flugmenn noti hjálpartæki t.d. gleraugu en fá engu að síður full flugréttindi og hins vegar takmarkanir þar sem flugréttindi eru skert að einhverju leyti. Samtals er hægt að setja 17 takmarkanir í heilbrigðisskírteini en langalgengustu takmarkanir eru varðandi sjón. Fluglæknar geta sett hluta þeirra sem snúa að gleraugum og takmörkun á gildistíma heilbrigðisskírteinis. Aðrar takmarkanir í skírteini einkaflugmanna þarf að setja inn í samráði við flugmálayfirvöld en síðan eru ákveðnar takmarkanir í skírteini atvinnuflugmanna sem eingöngu flugmálayfirvöld geta sett. Mikilvægt er að geta þess að ef breytingar á heilsufari koma upp meðan að skírteini er í gildi þá ber flugmanni að tilkynna um þær að eigin frumkvæði. Hér að neðan verður fjallað um þær takmarkanir sem hægt er að setja í heilbrigðisskírteini flugmanna.

TML (Time limitation): Gildistími heilbrigðisskírteinis er styttur miðað við það sem almennt er kveðið á um í reglugerð. Þessi takmörkun er t.d. sett inn þegar flugmaður er með sjúkdóm sem getur versnað innan almenns gildistíma og orðið til þess að viðkomandi uppfyllir ekki lengur skilyrði. Á meðgöngu geta flugmenn verið með gilt heilbrigðisvottorð fyrstu 26 vikur meðgöngunnar með þessari takmörkun, en atvinnuflugmenn fá einnig OML takmörkun í skírteini við þungun. Í byrjun meðgöngu skal því hafa samband við fluglækni.

VDL (Correction for defective distant vision): Viðkomandi skal nota gleraugu til að uppfylla skilyrði um fjarsjón þ.e sjón sem er athuguð úr fjarlægð. Mikilvægt er að við þessa takmörkun eru flugmenn skyldugir að nota gleraugu eða linsur þegar þeir fljúga og verða að hafa aukagleraugu til staðar. Hafa skal í huga að flugmenn sem nota gleraugu að staðaldri þurfa að geta notað súrefnisgrímur með gleraugunum og mikilvægt að gleraugun henti til þess.

VNL (Correction for defective near vision): Viðkomandi þarf að vera með til reiðu gleraugu til að uppfylla skilyrði um nærsjón. Flugmenn þurfa að geta lesið ákveðna leturstærð úr 30-100 cm fjarlægð. Þessi takmörkun kemur oftast inn við 45-50 ára aldur vegna aldursbundinnar fjarsýni. Gleraugu þurfa að vera hálfmána og ekki má nota linsur

VML (Correction for defective distant, intermediate and near vision): Við þessa takmörkun þarf flugmaður að nota gleraugu til að leiðrétta bæði fjarsjón og nærsjón. Hér notar viðkomandi margskipt gleraugu. Ekki er leyfilegt að nota fleiri en ein gleraugu til að uppfylla skilyrði um sjón. Flugmaður sem hefur notað gleraugu vegna nærsýni þarf að nota margskipt gleraugu þegar aldursbundin fjarsýni gerir einnig vart við sig.

CCL (Correction by means of contact lenses only): Viðkomandi þarf að nota linsur. Við ákveðna sjónlagsgalla er þess krafist að flugmenn noti linsur. Ákveðnar reglur gilda um hvernig linsur megi nota.

VCL (Valid by day only): Flugmaður má eingöngu fljúga að degi til. Takmörkun fyrir þá sem eru litblindir en þeir geta ekki reitt sig á lit á ljósum t.d á flugvöllum. Litblinda er mun algengari hjá karlmönnum og er langoftast meðfædd en getur verið áunnin við ákveðna augnsjúkdóma og lyf. Súrefnisskortur getur líka brenglað litaskynið. Alger litblinda er sjaldgæf. Takmörkunin á eingöngu við um heilbrigðisskírteini fyrir einkaflugmenn án blindflugsréttinda.

HAL (Valid only when hearing aids are worn): Sett hjá þeim sem verða að nota heyrnartæki.

APL (Valid only with approved prosthesis): Sett hjá þeim sem nota t.d gervifót.

OML (Valid only as or with qualified co-pilot): Flugmaður má ekki vinna í einstjórnarflugförum (singlepilot) en getur verið hvort heldur sem er flugstjóri eða aðstoðarflugmaður í fjölstjórnaráhöfn (multicrew). Hinn flugmaðurinn má hvorki vera með OML takmörkun né vera eldri en 60 ára.

OCL (Valid only as co-pilot): Flugmaður má eingöngu fljúga sem aðstoðarflugmaður. Er útfærsla á OML en hér er þess krafist að viðkomandi starfi ekki sem flugstjóri.

OPL (Valid only without passengers): Takmörkun felst í því að einkaflugmaður má eingöngu fljúga sjálfur en ekki með farþega.

OSL (Valid only with safety pilot and in aircraft with dual controls): Takmörkun felst í því að einkaflugmaður má eingöngu fljúga með öðrum flugmanni sem hefur tilskilin réttindi og með tvöföldum stjórntækjum. Öryggisflugmaður á að geta tekið yfir stjórn flugvélar.

SSL (Special restriction as specified): Sérstakar takmarkanir. Þarna er hægt að setja inn atriði sem finnast ekki annarsstaðar en taka þarf fram um hvaða takmarkanir sé að ræða.

OAL (Restricted to demonstrated aircraft type): Flugmaður sem vegna líkamlegra vandamála má eingöngu fljúga ákveðinni flugvélategund.  

AHL (Valid only with approved hand controls): Gildir eingöngu með sérstökum stjórntækjum.

SIC (Specific regular medical examination): Ákveðnar reglubundnar læknisskoðanir. Getur verið vegna ýmsa sjúkdóma þar sem krafist er reglubundis eftirlits.

RXO (Specialist opthalmological examination): Sérstakar augnlæknaskoðanir. Vegna ýmsa augnsjúkdóma er þess krafist að viðkomandi fari í sérstakar rannsóknir hjá augnlækni.

Grein og samantekt gerð af Atla Einarssyni, fluglækni Vinnuverndar